Praat Saam: Minister oor HPCSA-wanpraktyke


Op Praat Saam het Lynette Francis met Dr Aaron Motsoaledi, Minister van Gesondheid gesels oor die ontstellende bevindings van grootskaalse wanpraktyke en -wanbestuur deur die topbestuur van die HPCSA, die gesondheidsberoepsraad wat gesondheidsberoepe reguleer. Dié waghond-raad wat veronderstel is om die publiek te beskerm teen nalatige optrede deur dokters en ander gesondheidsberoepe, het tot só groot mate sy plig versaak dat sy eie optrede die publiek se behandeling benadeel en gesondheid in gevaar stel.

Hier is agtergrond-inligting oor die verslag en die funksie van die HPCSA, opgestel deur Marí Hudson.

Dr Motsoaledi maak die verslag se bevindings bekend
Dr. Aaron Motsoaledi, Minister van Gesondheid, het gesê dié raad gaan ontbondel word en koppe kan  rol nadat ‘n Ministeriële komitte se ondersoek en daaropvolgende verslag met bevindings en aanbevelings oor die raad grootskaalse ongerymdhede en onreëlmatighede openbaar het. Dié verslag beslaan 90 bladsye waarin talle wanpraktyke en onreëlmatige uitgewys word en aanbevelings gemaak word om dit reg te stel.

Die taakspan, onder leiding van Prof. Bongani Mayosi, hoof van interne geneeskunde by die Universiteit van Kaapstad, beveel aan dat die uitvoerende hoof, Dr Buyiswa Matshamba en die bedryfshoof Tshepo Boikanyo en die raad se algemene bestuurder van regsdienste, geskors word. Matshamba en Boikanyo het geweier om met die taakspan saam te werk.

Die HPCSA en die beleërde topbestuur se kommentaar word ingewag, en verdere stappe sal dan volg. Tugverhore, veranderins aan wetgewing en ontbondeling van die raad kan nou volg en die topbestuur kan afgedank word indien hulle skuldig bevind word aan wan- en swak bestuur.
Die taakspan is in Maart vanjaar deur die Minister aangestel nadat hy klagtebriewe van 30 fluitjieblasers ontvang het.

Dr. Motsoaledi het die bevindings van die verslag in Pretoria bekend gemaak. Dié klankgreep is van SAFM:

Die funksie van die HPCSA volgens sy eie webwerf:
“The HPCSA, in conjunction with its 12 Professional Boards, is committed to promoting the health of the population, determining standards of professional education and training, and setting and maintaining excellent standards of ethical and professional practice.

In order to safeguard the public and indirectly the professions, registration in terms of the Act is a prerequisite for practising any of the health professions with which Council is concerned.

The Council guides and regulates the health professions in the country in aspects pertaining to registration, education and training, professional conduct and ethical behaviour, ensuring continuing professional development, and fostering compliance with healthcare standards. All individuals who practise any of the health care professions incorporated in the scope of the HPCSA are obliged by the Health Professions Act No. 56 of 1974 to register with the Council. Failure to do so constitutes a criminal offence.”

Die wanpraktyke
Hier is van die kwessies waaroor daar nog onduidelikheid is, want die volle verslag van 90 bladsye is nog nie aan die publiek bekend gemaak nie:
1. Die hoof bevindings van die Ministeriele taakspan olv Prof Bongani Mayosi?

2. Die 10 hoof aanbevelings van die taakspan?

3. Die volgende stappe? Tugverhore? Wanneer?

3. Die taakspan beveel aan dat die HPCSA ontbondel in twee nuwe statutere rade naamlik die Geneeskundige en Tandheelkundige Raad en ’n Gesondheids- en Rehabilitasie Raad vir alle ander gesondheidsberoepe naamlik arbeidsterapeute, fisioterapeute, dieetkundiges, paramediese personeel en so meer. Dit is nie duidelik hoe gou wetgewing verander kan word sodat die HPCSA kan ontbondel en die nuwe rade geskep kan word en begin funksioneer nie.

4. Die South African Medical Association (SAMA oftewel SA Mediese Vereniging) is al geruime tyd ongelukkig oor die groot probleme met die registrasie van veral dokters wat elders opgelei is soos in Duitsland, Belgie en ander lande met goeie mediese opleiding.

5. Een van die grooste probleme met die HPCSA is dat die registrasie van buitelandse dokters in die hek geduik het – daar is talle voorbeelde na beide kante: ’n buitelandse dokter is as neurochirurg geregistreer terwyl hy glad nie voldoende daarvoor opgelei was nie en die HPCSA teen hom gewaarsku is, terwyl goed-opgeleide dokters van lande soos Duitsland en Belgie se registrasie geblok word en die HPCSA het inderwaarheid ’n moratorium op die registrasie van die dokters geplaas. Die ‘waghond’ het eintlik self gevaar vir pasiënte geskep, deur goed-opgeleide dokters van veral plattelandse pasiënte weg te hou. Die vraag is hoe vinnig die probleme reggestel kan word.

6. Nog ’n probleem is dat die HPCSA verantwoordelik is vir die akkreditasie van hospitale waar jong dokters hul huisdokterjaar en gemeenskapasdiens moet doen omdat dit onder baie spesifieke toesig moet wees. Maar die HPCSA het baie hospitale met onvoldoende toesig goedgekeur. Hoe gou gaan dit reggestel word?

7. Dit is ook bekend dat omkoopgeld (bribes) betrokke is/was met die plaas van SA dokters in gemeenskapdiens-poste. Is dié praktyke nog aan die gang of is dit gestop?

8.  Die Minister self het die huidige registrateur en CEO, Buyiswa Mjamba-Matshoba, aangestel. Haar laaste pos voor haar aanstelling was as ‘general manager for quality healthcare assurance systems’ in Oos-Kaap se gesondheidsdepartment, waar sake werklik uitmekaar val.

9. ’n Statutere mediese raad is ’n waghond-organisasie om die pasiënt te beskerm, deur die standaard van medici te moniteer. Moet die regulering van die mediese beroep nie vanuit die beroep self kom, met die meerderheid van lede wat deur medici self aangewys word, pleks dat dit net nog ’n staatsbeheerde raad is met baie leke-lede nie? Moet dit nie ’n onafhanklike raad wees pleks van ’n staatsbeheerde raad nie?

10. Die samestelling van die uitvoerende komitee van die HPCSA word deur wetgewing bepaal. Die HPCSA het tans verskillende gesondheidsberoepe in 12 verskillende beroepsrade met 32 uitvoerende komitee-lede, waarvan 3 alle tandartse en dokters in die land verteenwoordig. Doktersverteenwoording op die waghond-raad is dus net 2 uit 32. Leke-lede het 7 verteenwoodigers, wat besluit oor akkreditasie en registrasie van gesondheidspersoneel moet neem. Dit beteken dat dokters, met tussen 7 en 15 jaar opleiding, slegs die helfte van die bedingingsmag het as ’n lekelid (wat nie noodwendig matriek geslaag het nie) en minder bedingingsmag het as paramedici (met 3 verteenwoordigers) waarvan sommige slegs ses maande opleiding het.